Ukanushaji wa Hali za Masharti

Syllabus tag: Kenya CBC | Gredi ya 9 Kiswahili | Mada 13.0 Mshikamano wa Kijamii | Kipengele 13.4 Sarufi na Matumizi ya Lugha | Mada Ndogo 13.4.1 Ukanushaji: Hali ya masharti -nge-, -ngali- na -ki- (Vipindi 2)

Lesson objectives

Kufikia mwisho wa mada ndogo hii, mwanafunzi aweze:

• Kueleza maana ya ukanushaji katika sarufi ya Kiswahili.
• Kukanusha sentensi zenye kiambishi -ki- cha masharti.
• Kukanusha sentensi zenye viambishi -nge- na -ngali-.
• Kutumia sentensi kanushi za masharti kwa usahihi.

Summary

Ukanushaji ni kubadilisha sentensi ili ionyeshe kwamba jambo halikutokea au halitatokea. Katika hali za masharti, ukanushaji hufanywa kwa njia mbili: kwa hali ya -ki-, kiambishi -ki- hubadilishwa kuwa -sipo-; kwa hali za -nge- na -ngali-, kiambishi cha nafsi hubadilishwa kuwa cha ukanushaji, kikibaki -nge- au -ngali- kilekile. Kanuni ya kutumia kiambishi kilekile pande zote mbili za sentensi hubaki hata katika ukanushaji.