Nyakati na Hali: -ki- ya Masharti na -ka- ya Kufuatana
Sarufi na Matumizi ya Lugha · Nyakati na Hali: -ki- ya masharti na -ka- ya kufuatana kwa vitendo
Syllabus tag: Kenya CBC | Gredi ya 9 Kiswahili | Mada 4.0 Utunzaji wa Maliasili | Kipengele 4.4 Sarufi na Matumizi ya Lugha | Mada Ndogo 4.4.1 Nyakati na Hali: -ki- ya masharti na -ka- ya kufuatana kwa vitendo (Vipindi 2)
Lesson objectives
Kufikia mwisho wa mada ndogo hii, mwanafunzi aweze:
- Kutambua kiambishi -ki- cha masharti katika sentensi.
- Kutumia -ki- kuonyesha sharti linalowezekana.
- Kutambua na kutumia kiambishi -ka- cha kufuatana kwa vitendo.
- Kutofautisha -ki- cha masharti na -ki- cha hali endelevu.
Summary
Kiambishi -ki- huingizwa katika kitenzi kuonyesha sharti linalowezekana kutimia, kwa mfano "ukipanda miti, utapata kivuli". Kiambishi -ka- huonyesha vitendo vinavyofuatana kwa mpangilio, kwa mfano "alienda msituni, akakata mti, akaubeba". Viambishi hivi viwili ni muhimu katika kusimulia na kushauri, na vyote hukaa mahali pamoja katika kitenzi: baada ya kiambishi cha nafsi na kabla ya shina la kitenzi.